Oedeemtherapie tijdens en na een oncologisch traject

Een oncologisch traject kan veel van het lichaam vragen. Een operatie, bestraling, chemotherapie of een combinatie van behandelingen kan invloed hebben op het lymfestelsel. Hierdoor kan vocht zich gemakkelijker ophopen in bijvoorbeeld een arm, been, borst, buik of ander lichaamsgebied.

Sommige mensen merken dit als pijn, een zwelling, een zwaar of gespannen gevoel of doordat kleding, sieraden of schoenen ineens strakker zitten. De klachten kunnen direct aanwezig zijn en bij anderen ontstaan de klachten pas maanden of zelfs jaren na de behandeling.

Oedeemtherapie kan tijdens en na een oncologisch traject helpen om veranderingen in het lichaam vroegtijdig te herkennen, klachten te verminderen en het lymfestelsel zo goed mogelijk te ondersteunen.

Bij Medical Skin Healing in Wassenaar kijken we altijd naar de persoonlijke situatie. Niet iedereen heeft dezelfde klachten en ook niet iedereen heeft dezelfde vorm van behandeling of begeleiding nodig.

Waarom kan een kankerbehandeling invloed hebben op het lymfestelsel?

Het lymfestelsel speelt een belangrijke rol bij het afvoeren van vocht en afvalstoffen uit het weefsel en bij de afweer van het lichaam.

Tijdens een oncologisch traject kunnen onderdelen van dit systeem worden beïnvloed. Denk bijvoorbeeld aan het verwijderen van lymfeklieren tijdens een operatie of aan bestraling van een gebied waarin lymfeklieren en lymfebanen aanwezig zijn.

Hierdoor kan de afvoer van lymfevocht veranderen. Wanneer de afvoer niet meer voldoende aansluit bij de hoeveelheid vocht die vanuit het weefsel wordt aangevoerd, kan lymfoedeem ontstaan.

Dit wordt ook wel secundair lymfoedeem genoemd: lymfoedeem dat ontstaat als gevolg van een andere aandoening, operatie of behandeling.

Lymfoedeem na een oncologisch traject

Lymfoedeem kan voorkomen na verschillende soorten kankerbehandelingen. Het is vooral bekend als complicatie na borstkanker, maar ook na behandelingen van bijvoorbeeld gynaecologische kanker, prostaatkanker, huidkanker of andere vormen van kanker kan lymfoedeem ontstaan.

Onderzoek laat zien dat de kans op lymfoedeem onder andere afhankelijk is van de soort en intensiteit van de kankerbehandeling. Zo kan het risico groter zijn wanneer lymfeklieren zijn verwijderd of wanneer er bestraling heeft plaatsgevonden. Uit onderzoek naar borstkanker blijkt dat ongeveer 1 op de 5 vrouwen na de behandeling lymfoedeem ontwikkelt. De kans hierop verschilt wel per persoon en hangt samen met de behandelingen die iemand heeft gehad.

Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de aanwezigheid van een duidelijke zwelling te kijken.

Waarom is vroeg herkennen zo belangrijk?

Lymfoedeem begint niet altijd met een duidelijk zichtbare zwelling.

Soms zijn de eerste signalen veel subtieler. Een arm kan bijvoorbeeld zwaarder aanvoelen, een ring kan strakker zitten of een been kan aan het einde van de dag meer gespannen voelen.

Ook kunnen er veranderingen ontstaan in de huid of het onderliggende weefsel.

Mogelijke signalen van lymfoedeem

Let bijvoorbeeld op:

• een zwelling van een arm, been, hand, voet of ander lichaamsgebied;
• een zwaar, gespannen of vol gevoel;
• kleding, schoenen, ringen of horloges die strakker zitten;
• een verschil tussen de linker- en rechterzijde van het lichaam;
• een veranderde soepelheid van de huid;
• een strak of gespannen gevoel na inspanning;
• toenemende zwelling gedurende de dag;
• een verminderd bewegingsgevoel.

Niet iedere zwelling betekent automatisch dat er sprake is van lymfoedeem. Daarom is het belangrijk om nieuwe of toenemende zwelling tijdens of na een kankerbehandeling te laten beoordelen.

Oedeemtherapie tijdens een oncologisch traject

Oedeemtherapie hoeft niet pas te beginnen wanneer er sprake is van een forse zwelling.

Juist tijdens en kort na een oncologisch traject kan het prettig zijn om veranderingen goed in de gaten te houden. Bij mensen met een verhoogd risico kan vroegtijdige signalering ervoor zorgen dat veranderingen sneller worden herkend en, wanneer nodig, behandeld.

Onderzoek naar een model van regelmatige controle en vroegtijdige interventie bij borstkanker liet bijvoorbeeld zien dat vroege signalering en behandeling samenhingen met een lage progressie naar klinisch lymfoedeem.

Een recente systematische review en meta-analyse uit 2026 vond bovendien dat vroege preventieve interventies bij mensen na borstkanker het risico op het ontwikkelen van lymfoedeem konden verlagen. De onderzoekers benadrukken wel dat de optimale combinatie en timing van interventies nog niet volledig vaststaan.

Daarom is persoonlijke beoordeling belangrijker dan een standaardbehandeling voor iedereen.

Wat kan oedeemtherapie voor u betekenen?

Oedeemtherapie wordt afgestemd op uw klachten, behandeling, medische voorgeschiedenis en het gebied waarin de klachten aanwezig zijn.

Afhankelijk van de situatie kan de behandeling bestaan uit verschillende onderdelen.

Manuele lymfedrainage

Manuele lymfedrainage is een zachte, specifieke massagetechniek die gericht is op het ondersteunen van de lymfecirculatie.

De behandeling wordt aangepast aan de individuele situatie. Het doel is niet simpelweg om "vocht weg te masseren", maar om de afvoer van lymfevocht zo goed mogelijk te ondersteunen.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat manuele lymfedrainage onderdeel kan zijn van de behandeling van lymfoedeem, maar dat het effect niet los kan worden gezien van andere onderdelen van oedeemtherapie. Bij borstkankergerelateerd lymfoedeem is bijvoorbeeld aangetoond dat compressietherapie en andere vormen van zelfmanagement een belangrijke rol spelen.

Compressietherapie

Compressie kan helpen om vochtophoping te verminderen en het resultaat van de behandeling te ondersteunen.

Dit kan bijvoorbeeld met een therapeutisch elastische kous of ander compressiemateriaal. Welke vorm van compressie geschikt is, hangt af van de locatie, ernst en aard van het oedeem.

Onderzoek ondersteunt het gebruik van compressiekleding en compressiezwachtels bij het verminderen van het volume van kankergerelateerd lymfoedeem.

Faciatherapie als aanvullende ondersteuning

Tijdens en na een oncologisch traject kunnen niet alleen vochtophoping en veranderingen in het lymfestelsel ontstaan, maar kan ook de huid gevoeliger of gespannener worden. Een combinatie van oedeemtherapie en een aangepaste faciatherapie kan daarom, wanneer medisch verantwoord, extra ondersteuning bieden.

Faciatherapie kan aanvullend bijdragen aan ontspanning en comfort. De behandeling wordt altijd afgestemd op uw medische situatie, huidconditie en eventuele bijwerkingen van de oncologische behandeling.

Beweging en oefeningen

Bewegen is een belangrijk onderdeel van een gezonde lymfecirculatie en kan onderdeel zijn van de begeleiding bij lymfoedeem.

Het is een veelgehoorde zorg dat sporten of krachttraining lymfoedeem erger zou kunnen maken. Onderzoek laat echter zien dat geleidelijk opgebouwde lichaamsbeweging bij mensen met kankergerelateerd lymfoedeem over het algemeen veilig kan worden uitgevoerd.

Een recente systematische review en meta-analyse vond bovendien aanwijzingen dat bewegen het risico op het ontwikkelen van kankergerelateerd lymfoedeem mogelijk kan verlagen. De onderzoekers beoordelen de zekerheid van het bewijs echter als laag en benadrukken dat meer onderzoek nodig is.

Daarom kijken we niet alleen naar het oedeem, maar ook naar wat u op dat moment lichamelijk aankunt.

Oedeemtherapie na borstkanker

Een veelgestelde vraag is: "Waarom krijg ik ineens een dikke arm na mijn borstkankerbehandeling?"

Na een operatie waarbij lymfeklieren zijn verwijderd en/of na bestraling kan de lymfeafvoer veranderen. Hierdoor kan lymfoedeem ontstaan.

Dit hoeft niet direct na de operatie te gebeuren. Klachten kunnen ook later ontstaan.

Een dikke arm, hand of borst na borstkanker verdient daarom aandacht, zeker wanneer de zwelling nieuw is of toeneemt.

Bij lichte vormen van borstkankergerelateerd lymfoedeem is in onderzoek gekeken naar het effect van vroegtijdige compressiebehandeling. In een gerandomiseerde studie bleek vroege compressie bij milde lymfoedeemklachten te kunnen helpen om progressie te voorkomen, hoewel niet iedere persoon met milde klachten noodzakelijkerwijs dezelfde behandeling nodig heeft.

Oedeem na bestraling, operatie of chemotherapie

Niet iedere vorm van vochtophoping na een kankerbehandeling heeft dezelfde oorzaak.

Een zwelling kan bijvoorbeeld samenhangen met:

• een operatie;
• verwijdering van lymfeklieren;
• bestraling;
• verminderde beweging;
• veranderingen in het lymfestelsel;
• littekenvorming;
• andere medische factoren.

Ook chemotherapie kan onderdeel zijn van een oncologisch traject waarin meerdere factoren tegelijkertijd een rol spelen.

Daarom is het belangrijk om bij nieuwe of aanhoudende zwelling niet zelf de oorzaak vast te stellen, maar deze te laten beoordelen.

Kan oedeemtherapie lymfoedeem voorkomen?

Dit is een belangrijke vraag, maar ook een vraag waarop geen eenvoudig "ja" of "nee" bestaat.

Oedeemtherapie kan bijdragen aan vroegtijdige signalering en begeleiding, zeker bij mensen die een verhoogd risico hebben op lymfoedeem. Onderzoek naar vroege interventies is veelbelovend, maar er is geen behandeling die kan garanderen dat iemand geen lymfoedeem ontwikkelt.

Het doel is daarom niet om onnodig te behandelen, maar om veranderingen tijdig te herkennen en zo nodig gericht actie te ondernemen.

Wanneer is het verstandig om een oedeemtherapeut te bezoeken?

U kunt contact opnemen wanneer u tijdens of na een oncologisch traject veranderingen opmerkt die u niet goed kunt verklaren.

Bijvoorbeeld wanneer:

• uw arm of been dikker begint te worden;
• uw hand of voet gezwollen aanvoelt;
• een ring, horloge of kleding ineens strakker zit;
• u een zwaar of gespannen gevoel ervaart;
• de zwelling gedurende de dag toeneemt;
• u minder soepel kunt bewegen;
• u onzeker bent over een verandering in uw lichaam.

Ook wanneer u nog geen duidelijke zwelling heeft maar weet dat u een verhoogd risico op lymfoedeem heeft, kan een gesprek met een gespecialiseerde huidtherapeut zinvol zijn.

Oedeemtherapie bij Medical Skin Healing in Wassenaar

Bij Medical Skin Healing in Wassenaar kijken we verder dan alleen de zichtbare zwelling.

Een oncologisch traject is voor iedereen anders. Daarom beginnen we met het in kaart brengen van uw klachten, medische voorgeschiedenis en de behandeling die u heeft ondergaan.

Vervolgens bekijken we welke vorm van begeleiding passend is.

Heeft u na een operatie, bestraling of andere kankerbehandeling last van zwelling, een zwaar gevoel of vochtophoping? Dan hoeft u niet af te wachten tot de klachten erger worden.

Neem contact op met Medical Skin Healing in Wassenaar voor een persoonlijke beoordeling en bespreek wat oedeemtherapie voor u kan betekenen.

‍

Wil je meer weten over oedeem?

Wij hebben een pagina waarin wij meer informatie hebben omschreven over oedeem. Klik daarvoor hier. Of lees onze blog over wat oedeem is. Wellicht vind je onze algemene behandelpagina over oedeem ook  interessant.

Soms is oedeemtherapie gewenst met medische en cosmetische littekentherapie. Kijk hier voor onze medische behandeling en hier voor onze cosmetische oplossing.

Mocht je meer willen weten over faciatherapie dan hebben wij een paar blogs geschreven, namelijk: wat is faciatherapie, faciatherapie bij littekens, faciatherapie ter ondersteuning van het herstel na een keizersnede en over faciatherapie na na fysieke trauma. Hiernaast hebben wij een algemene pagina over onze faciatherapie behandelingen.

‍

Veelgestelde vragen over oedeemtherapie na een oncologisch traject

Wat is oedeemtherapie?

Oedeemtherapie is een gespecialiseerde behandeling en begeleiding bij vochtophoping en lymfoedeem. Afhankelijk van de situatie kan de behandeling onder andere bestaan uit manuele lymfedrainage, compressietherapie, oefeningen, huidzorg en advies voor zelfmanagement.

Wanneer kan ik starten met oedeemtherapie na kanker?

Dat verschilt per persoon en is afhankelijk van de oncologische behandeling, uw klachten en uw herstel. Bij een verhoogd risico op lymfoedeem kan vroegtijdige monitoring zinvol zijn. Wanneer er sprake is van zwelling of beginnend lymfoedeem, kan tijdige beoordeling helpen om passende begeleiding te starten.

Kan ik oedeemtherapie krijgen tijdens chemotherapie?

Dat moet individueel worden beoordeeld. Tijdens een oncologische behandeling is het belangrijk dat de oedeemtherapeut rekening houdt met uw medische situatie en eventuele behandelingen of complicaties. Stem de behandeling bij twijfel af met uw behandelend arts of oncologisch team.

Kan lymfoedeem ontstaan na borstkanker?

Ja. Lymfoedeem kan na borstkanker ontstaan, onder andere wanneer lymfeklieren zijn verwijderd of wanneer bestraling invloed heeft gehad op het lymfestelsel. Het kan direct ontstaan, maar ook maanden of jaren later.

Hoe weet ik of ik lymfoedeem heb?

Mogelijke signalen zijn zwelling, een zwaar of gespannen gevoel, een verschil tussen lichaamshelften of kleding en sieraden die strakker zitten. Niet iedere zwelling is lymfoedeem. Een professionele beoordeling kan helpen om de oorzaak vast te stellen.

Helpt manuele lymfedrainage bij lymfoedeem?

Manuele lymfedrainage kan onderdeel zijn van een behandeling voor lymfoedeem. Het effect ervan verschilt per persoon en moet worden gezien binnen de totale behandeling, waarbij bijvoorbeeld compressie, beweging en zelfmanagement eveneens belangrijk kunnen zijn.

Mag ik sporten als ik lymfoedeem heb?

In het algemeen kan geleidelijk opgebouwde lichaamsbeweging veilig zijn bij lymfoedeem. Het is verstandig om de intensiteit en vorm van bewegen af te stemmen op uw situatie, zeker tijdens of kort na een oncologisch traject.

Kan oedeemtherapie voorkomen dat ik lymfoedeem krijg?

Oedeemtherapie kan helpen bij vroegtijdige signalering en begeleiding, maar kan niet garanderen dat lymfoedeem wordt voorkomen. Onderzoek naar vroege preventieve interventies laat veelbelovende resultaten zien, maar de optimale aanpak en timing zijn nog onderwerp van onderzoek.

Kan lymfoedeem jaren na kankerbehandeling ontstaan?

Ja. Lymfoedeem kan ook langere tijd na een oncologische behandeling ontstaan. Daarom is het belangrijk om nieuwe zwelling of andere veranderingen, ook jaren na de behandeling, serieus te nemen.

Waar kan ik oedeemtherapie krijgen in Wassenaar?

Medical Skin Healing biedt oedeemtherapie in Wassenaar. Tijdens een intake wordt gekeken naar uw klachten, medische voorgeschiedenis en de situatie van uw lymfestelsel. Op basis daarvan wordt besproken welke behandeling of begeleiding passend is.